THX Ultra i THX Select – co to właściwie jest?

Kiedy George Lucas i jego zespół z Lucasfilm Ltd. postanowili przenieść kinową jakość dźwięku do domów, stworzyli program certyfikacji THX. Przez wiele lat istniała tylko jedna, bardzo surowa specyfikacja. Z czasem jednak okazało się, że jest ona na tyle wymagająca, iż kwalifikowało się do niej zaledwie kilka procent urządzeń dostępnych na rynku. W odpowiedzi na potrzeby szerszego grona miłośników kina domowego, w 1999 roku Lucasfilm wprowadził dwa poziomy certyfikacji: THX Ultra oraz zupełnie nowy – THX Select.

THX Ultra to po prostu oryginalna, niezmieniona specyfikacja THX – najwyższy standard, jaki firma oferuje dla sprzętu konsumenckiego. THX Select natomiast jest nową, nieco łagodniejszą gałęzią certyfikacji, stworzoną po to, by logo THX mogło pojawić się na znacznie większej liczbie urządzeń – przede wszystkim tych bardziej przystępnych cenowo.

Nie da się ukryć, że jest w tym pewien sprytny chwyt marketingowy. Lucasfilm poszerza w ten sposób zasięg swojej marki i otwiera dodatkowe źródło dochodów. Niemniej jednak obie specyfikacje mają bardzo konkretne założenia techniczne. Poniżej przedstawiamy najważniejsze różnice tak, jak opisują je sami twórcy programu.

Systemy głośnikowe THX Ultra

Głośniki certyfikowane jako THX Ultra muszą spełniać bardzo rygorystyczne wymagania dotyczące charakterystyki kierunkowej. W płaszczyźnie poziomej dyspersja ma być szeroka, natomiast w płaszczyźnie pionowej – wyjątkowo wąska. Dzięki temu słuchacz odbiera czysty, precyzyjny dźwięk, praktycznie pozbawiony niepożądanych odbić od sufitu i podłogi.

Wszystkie głośniki frontowe (lewy, centralny i prawy) muszą mieć identyczną charakterystykę brzmieniową. Jest to kluczowe dla zachowania spójności sceny dźwiękowej podczas dynamicznych przejść efektów z lewej strony przez środek na prawą.

Ponadto cała kolumna głośników (fronty, surroundy i subwoofer) musi być w stanie nieprzerwanie generować wysoki poziom ciśnienia akustycznego – tak, aby w kinie domowym THX Ultra można było bez zniekształceń odtwarzać dynamiczne ścieżki dźwiękowe nawet powyżej 105 dB.

Systemy głośnikowe THX Select

W przypadku THX Select charakterystykę kierunkową nieco uproszczono i „uszlachetniono” w stosunku do wymagań Ultra. Dzięki temu głośniki mogą być wyraźnie mniejsze, łatwiejsze w ustawieniu i lepiej pasować do typowych salonów, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej klarowności dźwięku.

Możliwości osiągania wysokich poziomów głośności są dostosowane do mniejszych pomieszczeń. Producent ma większą swobodę w projektowaniu komponentów, dzięki czemu głośniki frontowe, surroundowe i subwoofery mogą być mniejsze i tańsze. Niemniej jednak specyfikacja nadal gwarantuje zachowanie dynamiki na poziomie 105 dB – tyle tylko, że w odpowiednio mniejszym wnętrzu.

Kontrolery, wzmacniacze i amplitunery THX Ultra

Kontrolery (procesory) THX Ultra podlegają bardzo surowym wymogom dotyczącym poziomu szumów i zniekształceń. Efektem jest najwyższa możliwa czystość dźwięku w każdych warunkach odsłuchowych.

Wzmacniacze i amplitunery THX Ultra muszą dysponować naprawdę pokaźnym zapasem mocy – nawet w największych pomieszczeniach i przy najtrudniejszych obciążeniach. Dzięki temu bez problemu osiągają poziomy referencyjne 105 dB i więcej, zachowując pełną kontrolę nad głośnikami.

Amplituner THX Ultra to w praktyce urządzenie o znacznie większej mocy niż typowe konstrukcje dostępne na rynku. W połączeniu z bardzo niskim poziomem zniekształceń daje to efekt „niezrównany” – zarówno pod względem czystości, jak i możliwości dynamicznych.

Ponieważ praktycznie wszystkie nowoczesne urządzenia wykorzystują układy DSP, każdy produkt THX Ultra (i Select) musi oferować pełen zestaw autorskich algorytmów THX:

• Re-Equalization™
• Timbre Matching™
• Adaptive Decorrelation™
• Bass Management™
• Bass Peak Level Manager™
• Loudspeaker Position Time Synchronization™

Kontrolery, wzmacniacze i amplitunery THX Select

W THX Select wymagania mocy są dostosowane do mniejszych pomieszczeń. Dzięki temu amplitunery mogą mieć prostszą konstrukcję zasilacza (często wystarczy pojedynczy transformator), co znacząco obniża koszt urządzenia. Najgłośniejsze momenty ścieżki dźwiękowej są jednak nadal utrzymywane na tym samym poziomie referencyjnym co w THX Ultra – czyli 105 dB.

Oczywiście wszystkie wymienione wyżej funkcje przetwarzania THX są również obowiązkowe.

Podsumowanie

Produkty z certyfikatem THX Select traktowane są nieco bardziej liberalnie niż te z oznaczeniem Ultra. Oferują one wysoką jakość reprodukcji dźwięku, ale wyłącznie w mniejszych pomieszczeniach. Jeśli spróbujemy wycisnąć z nich pełne 105 dB w zbyt dużym salonie, bardzo szybko natkniemy się na ograniczenia mocy i zaczniemy słyszeć kompresję lub zniekształcenia.

Według danych podawanych przez THX, amplitunery THX Select są w stanie czysto i dynamicznie wysterować pomieszczenie o objętości około 56,6 m³ (2000 stóp sześciennych). Natomiast nadanie certyfikatu THX Ultra gwarantuje, że wbudowane wzmacniacze poradzą sobie z pomieszczeniem o objętości 85 m³ (3000 stóp sześciennych), a często nawet większym.

Podsumowując: THX Ultra to wybór dla tych, którzy chcą mieć prawdziwy kinowy zapas mocy i planują większy pokój kinowy. THX Select to rozsądny kompromis – wciąż bardzo wysoka jakość THX, ale w cenie i rozmiarach znacznie bardziej przystępnych dla przeciętnego użytkownika kina domowego w 2001 roku.