SDDS – Sony Dynamic Digital Sound
Historia, działanie i znaczenie
Sony Dynamic Digital Sound (SDDS) był jednym z najnowszych, najbardziej ambitnych systemów cyfrowego dźwięku kinowego, który pojawił się w latach 90. System został zaprezentowany w 1993 roku, a za pełnoprawny debiut rynkowy uznaje się początek 1994 roku. Format powstał jako odpowiedź na rozwijające się Dolby Digital i DTS, jednak Sony zaprojektowało go wyłącznie z myślą o kinach. Nigdy nie przewidziano konsumenckiej wersji SDDS – i nic nie wskazuje na to, by kiedykolwiek miało się to zmienić.
SDDS od początku celował w najwyższą półkę profesjonalną. Był formatem preferowanym przez wiele studiów filmowych z uwagi na możliwość pracy w pełnym 8-kanałowym układzie, z aż pięcioma kanałami przednimi (L – LC – C – RC – R). Dzięki temu SDDS mógł prezentować scenę dźwiękową z jakością, która konkurowała z najlepszymi ścieżkami zapisanymi na 70-milimetrowej taśmie filmowej. Dodatkowo oferował stereofoniczne kanały surround oraz pełnopasmowy kanał subwoofera.
Choć technicznie SDDS był niezwykle zaawansowany, system nigdy nie zdobył takiej popularności jak Dolby Digital. Ostatecznie, w drugiej połowie lat 2000, wraz z upadkiem projekcji 35 mm, zaprzestano jego produkcji i rozwoju.
Jak działa SDDS?
Ścieżka SDDS jest zapisywana po zewnętrznych krawędziach taśmy 35 mm, poza perforacją. Aby dodatkowo zabezpieczyć materiał dźwiękowy przed uszkodzeniami, Sony zastosowało system silnej korekcji błędów i redundancję danych (tzw. twin-track redundancy). Dzięki temu, nawet jeśli jedna strona taśmy uległa zniszczeniu, system nadal mógł odczytać zapis.
Format składa się z dwóch głównych elementów:
- czytnika (reader) DFP-R3000, montowanego na projektorze,
- dekodera kinowego DFP-D3000, przetwarzającego dane na sygnał audio.
Czytnik SDDS (DFP-R3000)
Czytnik SDDS instalowano bezpośrednio na projektorze 35 mm, tak aby film przechodził przez niego jeszcze przed bramką projekcyjną. Podczas pracy:
- czerwona, wysokowydajna dioda LED oświetla ścieżkę,
- specjalne układy CCD analizują wzór kropek stanowiących zapis cyfrowy,
- dane trafiają następnie do dekodera.
Układ CCD przetwarza optyczny zapis na cyfrowe informacje, z których dekoder odtwarza ścieżkę dźwiękową. To jeden z najbardziej skomplikowanych i zarazem najdokładniejszych czytników stosowanych w systemach kinowych.
Dekoder SDDS (DFP-D3000)
Dekoder odbiera dane z czytnika i odtwarza pełny zestaw do ośmiu kanałów analogowych. Dane są weryfikowane i korygowane poprzez nadmiarowe bity. Następnie dźwięk jest synchronizowany z obrazem oraz poddawany końcowej kalibracji, dopasowującej charakterystykę odtwarzania do akustyki sali kinowej.
SDDS jako jedyny spośród systemów kinowych oferował:
- pełne 8 kanałów dyskretnych,
- dwa dodatkowe przednie kanały (LC i RC), co pozwalało na płynniejsze panoramowanie i większą stabilność dialogu w bardzo szerokich salach.
Dane techniczne SDDS
Kanały analogowe:
- Lewy
- Lewy centralny
- Centralny
- Prawy centralny
- Prawy
- Lewy surround
- Prawy surround
- Niskotonowy (subwoofer)
Parametry audio:
- Pasmo przenoszenia: 20 Hz – 20 kHz (±1 dB)
- Dynamika: > 90 dB
- Częstotliwość próbkowania: 44,1 kHz
- Separacja kanałów: > 80 dB
- Kompresja: 5:1
Charakterystyka sprzętu DFP-D3000 i DFP-R3000
- pełny odczyt analogowy i cyfrowy systemu SDDS
- 8 kanałów wyjściowych z korekcją tercjową
- kanał LFE z korekcją parametryczną (3 pasma)
- dwa dodatkowe wejścia cyfrowe dla innych formatów
- czytnik LED o dużej żywotności
- regulacja opóźnień surround: 0–99 ms
- masa procesora: 11 kg
- wymiary: 482 × 147 × 375 mm
- zasilanie: 100–240 V AC
Dlaczego SDDS zniknął?
Pomimo świetnej jakości i bardzo ciekawych rozwiązań (w tym unikalnego układu 5 przednich kanałów), SDDS nie zdobył dominującej pozycji. Powody:
- Sony nie wypuściło wersji domowej – Dolby i DTS zyskały przewagę dzięki 5.1 w AV-receiverach,
- instalacja SDDS była kosztowna i wymagała precyzyjnej kalibracji,
- system był wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne taśmy (mimo redundancji),
- po przejściu kina na projekcję cyfrową, brakowało dla niego dalszego zastosowania.
Produkcję sprzętu zakończono około 2010 roku, a aktualizacje formatu – kilka lat wcześniej.
Mimo to SDDS pozostaje ważnym elementem historii kina – był jednym z ostatnich, wielkich systemów dźwięku optycznego dla taśmy filmowej.
