Wstęp

Wyobraź sobie sytuację.

Kupujesz nowy kabel za 5000 zł.

Podłączasz go do systemu.

Włączasz ulubioną płytę.

I nagle słyszysz więcej powietrza, głębszą scenę, bardziej aksamitną średnicę i czarniejsze tło.

Jesteś pewny, że zmiana jest ogromna.

Następnego dnia ktoś proponuje prosty eksperyment.

Nie będziesz wiedział, który kabel gra.

Masz tylko wskazać, czy aktualnie słyszysz wersję A czy B.

Po kilkunastu próbach wynik wynosi dokładnie tyle, ile osiągnąłby człowiek zgadujący na ślepo.

50%.

I właśnie w tym momencie zaczyna się historia testów ABX.

Skąd wzięły się testy ABX?

Mało kto wie, że korzenie ABX sięgają lat 50. XX wieku i laboratoriów Bell Labs.

Inżynierowie zajmujący się telekomunikacją potrzebowali metody, która pozwoliłaby oddzielić rzeczywiste różnice słyszalne od autosugestii i błędów poznawczych. Powstał wtedy system nazwany ABX.

Była to rewolucyjna idea.

Nie pytać ludzi:

„Który brzmi lepiej?”

Ale pytać:

„Czy potrafisz wykazać, że słyszysz różnicę?”

To pozornie drobna zmiana.

W rzeczywistości zmienia wszystko.

Na czym polega test ABX?

Procedura jest brutalnie prosta.

Słuchacz dostaje:

• próbkę A
• próbkę B
• próbkę X

X jest losowo A lub B.

Zadanie?

Określić czym jest X.

Nie „co bardziej się podoba”.

Nie „co brzmi muzykalniej”.

Nie „co ma lepszą scenę”.

Tylko:

Czy potrafisz wskazać źródło sygnału z wynikiem lepszym niż przypadek?

To właśnie dlatego ABX jest tak niewygodny.

Eliminuje markę.

Eliminuje cenę.

Eliminuje wygląd urządzenia.

Eliminuje prestiż.

Zostaje wyłącznie słuch.

Dlaczego nasz mózg tak łatwo daje się oszukać?

Bo nie słuchamy wyłącznie uszami.

Słuchamy również oczami.

Portfelem.

Oczekiwaniami.

Jeżeli ktoś powie Ci:

„Ten DAC kosztuje 50 000 zł”

Twój mózg już przygotowuje się do usłyszenia czegoś wyjątkowego.

Psychologia nazywa to efektem oczekiwania (expectation bias).

To samo zjawisko sprawia, że droższe wino często smakuje ludziom lepiej, nawet jeśli w butelce znajduje się dokładnie ten sam trunek.

Dlatego właśnie ślepe testy są fundamentem nauki.

Wielka wojna audiofilów

Przez ostatnie 40 lat ABX stał się polem bitwy.

Po jednej stronie:

• inżynierowie
• akustycy
• naukowcy

Po drugiej:

• audiofile
• recenzenci
• producenci hi-endu

Jedni twierdzą:

„Jeśli nie przechodzisz ABX, różnicy nie ma.”

Drudzy odpowiadają:

„ABX zabija muzykę i nie odzwierciedla normalnego słuchania.”

I prawda jest taka, że obie strony mają trochę racji.

Co pokazują wyniki testów?

Tu robi się naprawdę ciekawie.

Przez dziesięciolecia wykonano setki, a prawdopodobnie tysiące testów.

Wnioski są zaskakująco spójne.

1. Głośniki słychać natychmiast

To największa różnica w każdym systemie.

Praktycznie każdy przejdzie ABX pomiędzy dwoma znacząco różniącymi się kolumnami.

2. Akustykę pomieszczenia słychać jeszcze bardziej

W wielu przypadkach zmiana ustawienia kolumn lub adaptacja akustyczna daje większy efekt niż wymiana elektroniki za dziesiątki tysięcy złotych.

3. Wzmacniacze są trudniejsze

Jeżeli pracują w zakresie liniowym, bez przesterowania i z wyrównanymi poziomami głośności, wyniki ABX często okazują się znacznie słabsze niż oczekują uczestnicy.

4. DAC-i są jeszcze trudniejsze

W dobrze zaprojektowanych urządzeniach wyniki często zbliżają się do losowych.

5. Kable to pole minowe

Istnieją osoby deklarujące ogromne różnice.

Jednak większość kontrolowanych testów ABX nie wykazuje skuteczności rozpoznawania przewodów na poziomie wyższym od przypadku.

6. MP3 kontra FLAC

Tu wielu audiofilów przeżywa szok.

Przy wysokich bitrate’ach większość słuchaczy nie jest w stanie wiarygodnie odróżnić stratnej kompresji od bezstratnej. Wyniki społeczności audio i liczne testy ABX pokazują, że przy 256-320 kb/s zadanie staje się zaskakująco trudne.

Ale ABX też ma swoje ograniczenia

I tu dochodzimy do najciekawszej części.

ABX odpowiada tylko na jedno pytanie:

Czy słyszysz różnicę?

Nie odpowiada na pytanie:

Czy bardziej podoba Ci się ten dźwięk?

To ogromna różnica.

Możesz nie przejść ABX.

A mimo to preferować jeden wzmacniacz bardziej od drugiego.

Możesz również przejść ABX.

Ale uznać, że wykryta różnica jest kompletnie nieistotna muzycznie.

ABX mierzy wykrywalność.

Nie przyjemność.

Największa lekcja z testów ABX

Być może najważniejszy wniosek jest zupełnie inny niż większość ludzi zakłada.

ABX nie udowadnia, że audiofile są w błędzie.

ABX nie udowadnia też, że hi-end jest oszustwem.

ABX pokazuje coś znacznie bardziej fascynującego.

Jak niezwykle podatny na sugestię jest ludzki mózg.

To nie wada.

To cecha człowieka.

I właśnie dlatego nauka wymyśliła ślepe testy.

Zakończenie

Test ABX pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych narzędzi w historii audio.

Dla jednych jest bezlitosnym sędzią, który obnaża marketingowe mity.

Dla innych laboratoryjnym eksperymentem, który nie potrafi uchwycić magii słuchania muzyki.

Jedno jest jednak pewne.

Od ponad siedemdziesięciu lat ABX zadaje światu audio to samo niewygodne pytanie:

Czy naprawdę słyszysz różnicę… czy tylko wydaje Ci się, że ją słyszysz?